Ogłoszenie Patronów Roku 2026 wywołało zasłużoną dyskusję: czy w czasach upowszechniania feminatywów nie warto wprowadzić także formy „Patronki Roku”, bo używana nazwa wpływa na to, kogo się wybiera? Skąd taki wniosek?
Rok 2026 ogłoszono Rokiem osób, instytucji, miejsc i wydarzeń ważnych dla polskiej historii, kultury oraz życia społecznego. Sejm i Senat Rzeczypospolitej Polskiej wybrali następujących patronów:
Mieczysław Fogg, Andrzej Wajda, Jerzy Giedroyc, Ignacy Daszyński, Józef Maksymilian Ossoliński, Sergiusz Piasecki, Stanisław Staszic i Józef Czapski, Elżbieta Róża Czacka. Oprócz tego Kulturalnymi Patronami Roku 2026 zostały także: Polskie Radio jako instytucja kultury obchodząca stulecie istnienia, Robotnicze Protesty Czerwca 1976 jako wydarzenie historyczne, oraz Gdynia – uhonorowana w związku ze stuleciem nadania praw miejskich.
Nawet niewprawne oko zauważy, że wśród wyróżnionych jest tylko jedna kobieta. Może to taki rok po prostu? Niekoniecznie. W poprzednich latach wyglądało to tak (dzięki Przemek Waczyński za research):
Teraz kieruje się do Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu w celu pierwszego czytania. Komisja przedstawia Sejmowi, do dnia 31 maja, sprawozdania dotyczące projektów uchwał.
Po rekomendacji komisji Sejm głosuje nad uchwałą, uchwała jest publikowana w Monitorze Polskim, a patron roku staje się oficjalnie ustanowiony.
Gdzie szukać informacji o procedurze? W Regulaminie Sejmu, szczególnie przydatny jest art. 33a.
W 2026 mleko się rozlało, więc teraz pora na zdecydowane działania na rok 2027.
Oto kilka podpowiedzi, kogo można wziąć pod uwagę, składając wniosek na 2027 rok:
Zofia Bartoszewska – polska redaktorka, filolog języka polskiego, członkini Szarych Szeregów, uczestniczka powstania warszawskiego i działaczka demokratycznej opozycji w czasach PRL – 100 rocznica urodzin
Barbara Bartnicka – polska językoznawczyni, profesor doktor habilitowany nauk humanistycznych o specjalności językoznawstwo polonistyczne. Była autorką wielu podręczników języka polskiego dla obcokrajowców i podręcznika szkolnego – 100 rocznica urodzin
Małgorzata Lorentowicz – polska aktorka filmowa, teatralna, radiowa i telewizyjna, obsadzana w rolach wytwornych dam z towarzystwa, sanitariuszka AK podczas powstania warszawskiego – 100 rocznica urodzin
Anna Przedpełska-Trzeciakowska – polska tłumaczka literatury amerykańskiej i angielskiej, najbardziej znana z przekładów powieści Jane Austen – 100 rocznica urodzin
Wanda Traczyk-Stawska ps. „Pączek”, „Atma” – polska psycholożka, nauczycielka, działaczka społeczna, członkini Szarych Szeregów, żołnierz Armii Krajowej, uczestniczka powstania warszawskiego – 100 rocznica urodzin
Xymena Zaniewska – polska projektantka mody, autorka scenografii i architekt, uznawana za twórczynię polskiej szkoły scenografii – 100 rocznica urodzin
Bogna Sokorska, polska śpiewaczka operowa i operetkowa – 100 rocznica urodzin
Irena Solska – polska aktorka i reżyserka teatralna, dyrektorka teatrów; jedna z najwybitniejszych aktorek w historii teatru w Polsce – 150 rocznica urodzin
Stanisława Wysocka – polska aktorka, reżyser teatralny, dyrektor teatrów – 150 rocznica urodzin
Lista jest otwarta, zachęcam do wpisywania swoich Patronek Roku 2027 w komentarzach.
Dziękuję Wernisażeria (Kamila Tuszyńska), Magda Ulejczyk i Radek Kowalik za inspirację.